Vasiyetnamenin Açılması (Okunması) Davası

Vasiyetnamenin açılması davası, miras bırakanın ölümünden sonra vasiyetnamenin mahkeme veya yetkili merci huzurunda açılması, okunması ve mirasçıların bilgilendirilmesi için açılan davadır. Bu dava, vasiyetnamenin geçerliliğinin tespit edilmesi ve mirasın doğru şekilde paylaşılması açısından kritik öneme sahiptir. Türk Medeni Kanunu’nun 601 ve devamı maddelerinde vasiyetnamenin açılması ile ilgili hükümler yer almaktadır.

Vasiyetnamenin Açılması (Okunması) Nedir?

Vasiyetnamenin açılması, ölen kişinin bıraktığı vasiyetnamenin mahkeme veya noter gözetiminde açılarak içeriğinin mirasçılara bildirilmesi işlemidir. Bu süreçte amaç, vasiyetnamenin yasalara uygun olup olmadığının tespiti, mirasçıların bilgilendirilmesi ve vasiyetin infazının planlanmasıdır.

1. Vasiyetnamenin Açılması Ne Zaman Gerekir?

Vasiyetnamenin açılması şu durumlarda önemlidir:

• Mirasçılar vasiyetnamenin içeriğini bilmediğinde,
• Vasiyetnamenin geçerliliği veya infazı konusunda ihtilaf olduğunda,
• Vasiyetnameyi infaz edecek kişi veya kişiler belirlenmediğinde,
• Vasiyetnamenin güvenli bir şekilde muhafazası ve uygulanması gerektiğinde.

2. Vasiyetnamenin Açılması Davasını Kimler Açabilir?

Bu davayı açabilecek kişiler şunlardır:

• Yasal mirasçılar,
• Vasiyet alacaklıları veya atanmış mirasçılar,
• Vasiyetin infazından sorumlu olacak kişiler.

3. Dava Şartları ve Deliller

Vasiyetnamenin açılması davası için bazı şartlar ve deliller gereklidir:

• Vasiyetnamenin varlığının tespit edilmesi,
• Ölen kişinin ölüm belgesi,
• Vasiyetnamenin aslı veya noter tasdikli sureti,
• Mirasçıların ve tarafların dava dilekçesinde belirtilmesi,
• Tanık beyanları ve diğer yazılı delillerin sunulması.

4. Vasiyetnamenin Açılması Dava Süreci

Dava süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Dilekçe Hazırlığı: Vasiyetnamenin açılması talebi mahkemeye sunulur.
2. Tebligat: İlgili tüm mirasçılara ve taraflara dava tebliğ edilir.
3. Mahkeme İncelemesi: Mahkeme, vasiyetnamenin geçerliliğini ve tarafların taleplerini inceler.
4. Vasiyetnamenin Açılması: Vasiyetname mahkeme huzurunda açılır ve taraflara okunur.
5. Karar: Mahkeme, vasiyetnamenin geçerliliğini onaylayarak infazın planlanmasına karar verir.

6. Vasiyetnamenin Açılması Sebepleri

• Vasiyetnamenin içeriğinin mirasçılara bildirilmesi,
• Vasiyetnamenin güvenli bir şekilde uygulanması,
• Mirasçılar arasında eşit hak ve paylaşımın sağlanması,
• Olası hukuki uyuşmazlıkların önlenmesi.

7. Yargıtay Kararlarından Örnekler

1. Vasiyetnamenin Açılması ve Geçerliliği

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2020/3480 E., 2021/5125 K. kararında:

“Vasiyetnamenin açılması, mirasçıların haklarının korunması ve infazın planlanması açısından gereklidir. Mahkeme, vasiyetnamenin geçerliliğini incelemelidir.”

2. Mirasçılar Arasında İhtilaf

Yargıtay 1. HD, 2019/2458 E., 2020/8945 K. kararında:

“Mirasçılar vasiyetnamenin içeriğini bilmediğinde veya anlaşmazlık varsa, mahkeme gözetiminde açılması zorunludur.”

3. Vasiyetnamenin Güvenli Açılması

Yargıtay 3. HD, 2018/7860 E., 2019/12990 K. kararında:

“Vasiyetnamenin açılması, noter veya mahkeme huzurunda yapılmalı, tarafların güvenliği ve hakları korunmalıdır.”

8. Tenfiz ve Açılma Farkı

Vasiyetnamenin açılması, sadece belgenin okunması ve taraflara bildirilmesi anlamına gelirken; tenfiz, vasiyetnamenin içeriğinin uygulanması ve malvarlığının dağıtımını kapsar. Açma işlemi tenfiz için ön koşuldur.

9. Avukat Desteği ve Sürecin Önemi

Vasiyetnamenin açılması davaları, mirasçıların ve vasiyet alacaklılarının haklarının korunması açısından kritik öneme sahiptir. Deneyimli bir avukat, dava dilekçesinin hazırlanması, delillerin toplanması ve mahkeme sürecinin doğru yönetilmesi aşamalarında müvekkile rehberlik eder.

🌐 mustafakurnaz.av.tr
📞 0 553 405 72 58 – Tıkla Ara
💬 WhatsApp ile İletişime Geç

Sonuç

Vasiyetnamenin açılması davası, miras bırakanın iradesinin taraflara bildirilmesini ve olası uyuşmazlıkların önlenmesini sağlayan önemli bir süreçtir. Mahkeme gözetiminde açılan vasiyetnameler, hukuka uygunluk ve tarafların haklarını güvence altına alır. Profesyonel avukat desteği ile süreç etkin şekilde yönetilebilir.

Vasiyetnamenin Açılması (Okunması) Nedir?

(Y3HD-K.2016/1998)Vasiyetnamenin açılması; vasiyetname ile ilgili işlemlerden biri olup; vasiyetnamede bulunan tasarrufların içeriğinin anlaşılabilmesi ancak vasiyetnamenin açılması ile mümkündür.

TMK’nın 596. maddesinde vasiyetnamenin mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi tarafından açılıp, ilgililere okunacağı, 597.maddesinde de, mirasta hak sahibi olanların herbirine gideri terekeye ait olmak üzere vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneğinin tebliğ edileceği hükme bağlanmıştır. Bu bağlamda mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesine teslimi zorunludur. Vasiyetname geçersiz bile olsa Sulh Hukuk Mahkemesine teslim edilmelidir. Vasiyetnameyi teslim alan sulh hukuk hakimi; teslim edilen vasiyetnameyi derhal incelemek; gerekli koruma tedbirlerini derhal almakla yükümlüdür. Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi Hakimi tarafından açılır ve ilgililere tebliğ olunur. Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır. Miras bırakanın sonradan ortaya çıkan vasiyetnameleri için de aynı işlemler yapılır.

O halde sulh hakiminin görevi, vasiyetnameyi belirlenen günde açarak, açılıp okunduğunu tutanağa geçirilmesini ve tutanağın altının hazır bulunanlar tarafından imzalanmasını sağlamak ve böylece açılma ve okunma işleminin tespitine karar vermek ve kararla birlikte açılan vasiyetnamenin örneğini ilgililere tebliğ etmek, mirasçılara istekleri halinde bir mirasçılık belgesi vermek ve terekeye dahil malları yasal mirasçılara geçici olarak teslim etmek yahut resmi yönetimi emretmekten ibarettir.

Vasiyetname ile ilgili olan çekişmeler ait olduğu mahkemede ayrıca dava konusu olacağından vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz. Vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitine vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil vasiyetnamenin tenfizine bakan mahkeme tarafından karar verilir.

Vasiyetnamenin Açılması İşleminde Mirasçılara Tebligat Zorunluluğu

(Y3HD-K.2016/13657)Vasiyetnamenin açılması işleminde vasiyetnamenin örneğini ilgililere tebliğ etmek, mirasçılara istekleri halinde bir mirasçılık belgesi vermek ve terekeye dahil malları yasal mirasçılara geçici olarak teslim etmek yahut resmi yönetimi emretmek gerekmektedir. Somut olayda; mahkemece vasiyetnamenin okunmasına karar verilmiş ise de, tüm mirasçılara TMK 595, 596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere vasiyetname ekli tebligatların tebliğ edildiğine ilişkin belge bulunmadığı gibi, duruşma sırasında da vasiyetnamenin tebliğ edildiğine ilişkin ifadenin tutanaklarda yer almadığı anlaşıldığından, tüm mirasçılara vasiyetnamenin tebliğ edilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiş ve bu husus bozmayı gerektirmiştir.

(Y3HD-K.2021/6258)Davada; miras bırakan …’a ait 14/09/2012 tarihli noterde düzenlenen vasiyetnamenin açılıp okunması istenmiştir.

Türk Medeni Kanunu’nun 596. maddesi uyarınca, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hakimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur. Aynı Kanunu’nun 597. maddesine göre ise, mirasta hak sahibi olanlara, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ olunur. Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir. Bu nedenle, Sulh Hakiminin görevi, TMK’nın 596 ve Tüzüğün 36/2. maddesine uygun olarak vasiyetnameyi açıp, lehine kazandırma yapılan kişi ile yasal mirasçılarına vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır.

Somut olayda; mahkemece, vasiyetnamenin açılmasına karar verilmiş ise de; bir kısım mirasçı adına çıkarılan tebligatlarda vasiyetnamenin ekli olmadığı anlaşılmıştır.Buna göre; ilgililerin ancak vasiyetnamenin açılıp okunması suretiyle haklarını öğrenebilecekleri dikkate alınarak; TMK’nın 595, 596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere vasiyetname ekli tebligat yapılması, dava konusu vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi, tutanağın hazır bulunanlar tarafından imzalanmasının sağlanması ve okunma işleminin tespitine karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Vasiyetnamenin Açılması ile Tenfizi Davası Aynı Anda Görülemez

(Y3HD-K.2016/6909)Vasiyetname ile ilgili olan çekişmeler ait olduğu mahkemede ayrıca dava konusu olacağından vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz. Vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitine vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil vasiyetnamenin tenfizine bakan mahkeme tarafından karar verilir. Somut olayda; murisin tüm mirasçılarına TMK 595,596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere tebligat yapılmadan davacının mirasçı olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Ayrıca vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra itiraza uğramaması veya itiraz edilmiş ise buna ilişkin vasiyetnamenin iptali veya tenkisine yönelik davaların kesinleşmesi gerekir. Başka bir deyişle, tenfiz için kesinleşmiş vasiyetnamenin bulunması gerekir. Hal böyle olunca, mahkemece; aynı dava dosyasında vasiyetnamenin tenfizi ile birlikte vasiyetnamenin açılıp okunması davasının görülmesinin mümkün olmadığı gözetilerek, vasiyetnamenin tenfizi talebine ilişkin davanın tefrik edilerek ayrı esasa kaydedilmesi gerekirken bu husus göz önüne alınmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir.

(Y3HD-K. 2017/3204)Vasiyetname ile ilgili olan çekişmeler ait olduğu mahkemede ayrıca dava konusu olacağından vasiyetnamenin açılmasına engel oluşturmaz. Vasiyetnamenin itiraza uğramadığının tespitine vasiyetnamenin açılması davasına bakan mahkeme değil vasiyetnamenin tenfizine bakan mahkeme tarafından karar verilir. Somut olayda; vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) davasının görülebilmesi için, vasiyetnamenin açılıp okunmasından sonra itiraza uğramaması veya itiraz edilmiş ise buna ilişkin vasiyetnamenin iptali veya tenkisine yönelik davaların kesinleşmesi gerekir. Başka bir deyişle, tenfiz için kesinleşmiş vasiyetnamenin bulunması gerekir.

Hal böyle olunca, mahkemece vasiyetnamenin açılıp okunmasıyla yetinilmesi gerekirken vasiyetnamaenin tenfizine karar verildiği görülmekle, aynı dava dosyasında vasiyetnamenin tenfizi ile birlikte vasiyetnamenin açılıp okunması davasının görülmesinin mümkün olmadığından, bu husus göz önüne alınmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Geçerli Olup Olmamasının Vasiyetnamenin Açılmasına Etkisi

(Y3HD-K.2021/1181)Vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri Sulh Hakimi tarafından açılır. Vasiyetname açılırken bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere çağrılır ve okunur. (TMK.md.596) Vasiyetnamenin açılışını müteakip mirasta hak sahiplerinin her birine, vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ olunur. (TMK.md.597) Lehlerine karşılıksız kazandırma yapılan kimselerin ve mirasçıların adresleri belli değilse kendilerine vasiyet ilanen tebliğ edilir.(TMK.md.597/2) Sulh Hakimi, vasiyetnamenin kendisine teslimini müteakip gerekli koruma önlemlerini alır, olanak varsa ilgilileri dinleyerek yasal mirasçılara terekenin geçici olarak teslimine yahut resmen yönetilmesine karar verir (TMK. md. 595/3)

Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir.

Bu nedenle, Sulh Hakiminin görevi, TMK.’nın 596 ve Tüzüğün 36/2.maddesine uygun olarak vasiyetnameyi açıp, lehine kazandırma yapılan kişi ile yasal mirasçılarına vasiyetnamenin onaylı bir örneğini tebliğ ederek, vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmak üzere çağrılmasını sağlamaktır.

TMK’nın 542. maddesinde; Mirasbırakanın, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden birine uymak suretiyle yeni bir vasiyetname yaparak önceki vasiyetnameden her zaman dönebileceği, vasiyetnamenin tamamından veya bir kısmından dönülebileceği belirlenmiştir.

Somut olayda; muris tarafından ilk olarak 25/06/2009 tarihinde, lehtarının … olduğu vasiyetname düzenlendiği, daha sonra davaya konu 16/09/2014 tarihli önceki vasiyetnameden rücu edildiğine dair beyanını içeren düzenleme şeklinde ölüme bağlı tasarrufta bulunulmuştur.

O halde; mahkemece, vasiyetnameden rücu edildiğine dair beyanı içeren düzenleme şeklinde belgenin ölüme bağlı tasarruf niteliği taşıdığı, kanunda yer alan şekille yapılabileceği, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın açılması gerektiği, ilgililerin ancak vasiyetnamenin açılıp okunması suretiyle haklarını öğrenebilecekleri dikkate alınarak; mirasçılara TMK 595,596 ve 597. madde hükümleri gereğince vasiyetnamenin açılması sırasında diledikleri takdirde hazır bulunmak üzere vasiyetname ekli tebligat yapılması, dava konusu vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tutanağa geçirilmesi, tutanağın hazır bulunanlar tarafından imzalanması sağlamak ve okunma işleminin tespitine karar verilmesi gerekirken; mahkemece yapılacak bir işlem olmadığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

Vasiyetçinin Ölüp Ölmediği Hakkında Şüphe Olması

(Y3HD-K.2017/1147)Türk Medeni Kanununun velayet, vesayet ve mirasa ilişkin hükümlerinin uygulanmasına ilişkin tüzüğün 36. maddesinde miras bırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamesinin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın, yerleşim yeri sulh hakimine tesliminden itibaren bir ay içinde açılması ve ilgililere okunması gerekir. Ancak, vasiyetçinin öldüğüne dair kesin delil olmadan vasiyetname verilmişse, bu delilin sağlanmasına kadar vasiyetnamenin açılması geri bırakılır. Vasiyetnamenin açılma gününü sulh hâkimi tespit eder. Adresi bilinen mirasçılar, mahkemece uygun görülecek usul ile vasiyetnamenin açılacağı gün ve saat belirtilerek davet olunur. Sulh hâkimi, davet edilen günde gelen mirasçılar huzurunda vasiyetnameyi açar. Davete rağmen hiçbir mirasçı gelmemiş olsa dahi vasiyetname açılır. Açılan vasiyetname okunur ve bu durumu tespit eden bir tutanak düzenlenir. Bu tutanak hâkim, zabıt kâtibi ve hazır bulunan ilgililerce imzalanacağı düzenlenmiştir.

Vasiyetnamenin Açılmasına İtiraz ve İptal Davası

(Y3HD-K.2015/2978)TMK.nun 595 maddesi gereğince; mirasbırakanın ölümünden sonra ele geçen vasiyetnamenin geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hakimine teslimi zorunlu olup, vasiyetname teslimden başlayarak bir ay içinde açılır ve ilgililere okunur. Vasiyetname usulünce açılıp, okunma kararının kesinleşmesinden sonra vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar.

Vasiyetnamenin iptali davasının incelenebilmesi için öncelikle dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı konusunda araştırma yapılmalıdır. Vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespit edilmesinin amacı, mirasçıları ve lehine kazandırma yapılan kişileri bilgilendirme ve yasal haklarını kullanmayı temine yönelik bir işlemdir. Vasiyetname usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmeden yukarıda anılan maddede gösterilen 1 yıllık zamanaşımı süresi işlemeye başlamaz.

(Y3HD-K.2016/11238)Vasiyetname usulünce açılıp, okunma kararının kesinleşmesinden sonra vasiyetnamenin iptali için 1 yıllık hak düşürücü süre işlemeye başlar. Vasiyetnamenin iptali davasında öncelikle dava konusu vasiyetnamenin açılıp açılmadığı araştırılarak vasiyetnamenin açılmasına ilişkin kararın kesinleşme tarihli şerhini içerir onaylı sureti getirtilerek, dosya içine konulması gerekir.

Vasiyetnamenin iptali davası açılması halinde sonucunda verilecek hüküm, vasiyetnamenin yerine getirilmesine ilişkin davanın sonucunu etkileyecek nitelikte olduğundan, bir yıllık iptal davası açma süresi ve açılmış dava varsa sonucu beklenmeden hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.